Beweeg je vrij

Wetenschap op de bres voor diabetische voet

19-06-2015, Dr. Sicco Bus, Amsterdam

Voorkomen is beter dan genezen. Dat geldt zeker voor voetproblemen als gevolg van diabetes. Hierbij krijgen we hulp uit wetenschappelijke hoek. Bewegingswetenschapper dr. Sicco Bus, specialist op het gebied van voetproblemen binnen het AMC, deed onderzoek op dit specifieke terrein en vond een relatief eenvoudige doch effectieve oplossing: voetdrukmeting.

Grootschalig onderzoek

Bus deed eerder al onderzoek naar voetproblemen bij diabetespatiënten. Daarvoor ging hij eind jaren negentig twee jaar naar Amerika, waar men op dit terrein toentertijd nog een stuk verder was. In 2008 startte hij met steun van het Diabetes Fonds een grootschalig onderzoek in Nederland, samen met collega’s van tien Nederlandse ziekenhuizen en verschillende voetcentra. Ook Penders Voetzorg werkte hieraan mee. Het doel van het onderzoek was om te bepalen of optimalisering van orthopedisch schoeisel op basis van drukmetingen ervoor kan zorgen dat voetwonden bij patiënten afnemen of hiermee zelfs voorkomen kunnen worden.

Bus: ‘We hebben 171 patiënten gevolgd over een lange periode. Bij de helft van de patiënten pasten we het orthopedisch schoeisel aan op basis van drukmetingen. Hiervoor plaatsen we tijdens een meetsessie een speciale meetzool in de schoenen. Zo wordt de drukverdeling in de voet, die ontstaat tijdens het lopen, geregistreerd. Op basis hiervan werden aanpassingen aan de orthopedische schoenen verricht. Bij de andere helft van de patiënten deden we de metingen wel, maar de aanpassingen niet; de controlegroep. Zo konden we met zekerheid vaststellen of eventuele effecten inderdaad veroorzaakt worden door de gemaakte aanpassingen aan het schoeisel.’

Vooraf meten

Met zo’n voetdrukmeting ziet een zorgverlener, zoals een revalidatiearts of schoentechnicus, precies waar de druk op de voetzool erg hoog is. Door een aanpassing aan de orthopedische schoenzool kan hij deze druk verlagen, waardoor de kans op voetwondjes afneemt. Uiteraard is het ook mogelijk om een voetdrukmeting te doen voordat orthopedische schoen worden gemaakt,
in plaats van achteraf aanpassen. Bus zegt hierover: ‘Dit wordt nog niet zoveel gedaan. De schoentechniek is van oudsher een ambacht waarin innovatieve wetenschappelijke vondsten niet snel hun intrede doen. Daarbij is speciale apparatuur nodig voor deze techniek, zoals een drukmeetplaat. Die is niet overal aanwezig en bovendien duur in aanschaf. Ik zie dit in de toekomst wel steeds vaker gebeuren, omdat je hiermee betere orthopedische schoenen aflevert en simpelweg veel voetellende kunt voorkomen.’

Stappen tellen

Een ander belangrijk aspect in het onderzoek was het meten van de mate waarin patiënten therapietrouw zijn. En welke gevolgen dit heeft voor het effect op hun eventuele voetwonden. Bus: ‘Daarmee bedoelen we of patiënten het orthopedisch schoeisel dat zij krijgen voorgeschreven in voldoende mate dragen als zij actief zijn, zowel buitenshuis als binnenshuis. Alleen dan kunnen de schoenen namelijk effectief zijn. We hebben dit gemeten aan de hand van een sensor in de zool van de schoen in combinatie met een stappenteller.’

Spectaculaire uitkomst

Wat bleek? De combinatie van therapietrouw en geoptimaliseerd orthopedisch schoeisel verlaagt de kans op het ontstaan van een voetwond bij diabetespatiënten met meer dan de helft; met maar liefst 57 procent! Daarbij deed therapietrouw een belangrijke duit in het zakje, aldus Bus: ‘Puur het verbeteren van orthopedische schoenen gaf een klein positief effect. Juist de combinatie met trouw dragen van het aangepaste schoeisel blijkt erg sterk.’

Een ander verrassend resultaat van het onderzoek heeft te maken met de activiteit van patiënten. Buitenshuis droegen patiënten de schoenen goed. Eenmaal binnen gingen deze echter vaak meteen uit, terwijl de meeste activiteit binnen plaatsvond. Bus: ‘Tegen de verwachting in zijn deze patiënten dus meer actief als ze binnenshuis zijn, blijkt uit het onderzoek. En worden de schoenen binnenshuis dus ook niet veel gedragen. Wellicht komt dit doordat mensen in huis sowieso geen schoeisel dragen, bijvoorbeeld vanwege vloerbedekking, gewoonte of religieuze redenen. Hierdoor kunnen de orthopedische schoenen hun werk niet goed doen. Dit vergroot de kans op het ontstaan van voetproblemen enorm. Dit creëert een dubbel probleem.'

Orthopedische slof

Voor problemen zijn gelukkig oplossingen. Wie orthopedische schoenen niet graag binnen draagt, kan tegenwoordig ook kiezen voor speciale orthopedische sloffen; licht van gewicht, eenvoudig aan te trekken en met een stoffen bovenzijde, maar wel functioneel. Deze sloffen worden door enkele verzekeraars inmiddels al vergoed en ook steeds meer orthopedische schoenbedrijven pakken dit op, waaronder Penders Voetzorg. ‘We nemen dit zeker in onze onderzoeken mee en zijn er van overtuigd dat dit een mooie oplossing is voor eerder genoemd probleem. Patiënten moeten hun normale orthopedische schoenen dan natuurlijk wel gewoon buiten blijven dragen’, zegt Bus.

Hij is blij met de resultaten van het onderzoek. ‘Op basis van voetdrukmetingen kunnen orthopedische schoenmakers patiënten beter informeren en de best passende, optimaal werkende orthopedische schoen voor hen creëren. Hierdoor zijn zij beter beschermd tegen chronische wonden en verdere complicaties.’ Het uiteindelijke succes staat of valt daarbij wel bij de bewustwording van de patiënt zelf. De schoenen dienen voldoende gedragen te worden, anders is het effect maar klein. ‘Patiënten hebben nog onvoldoende in de gaten dat zij zelf zo’n grote rol kunnen spelen in het voorkomen van voetwondjes en complicaties.’

Nieuw project

Bus’ onderzoek is inmiddels afgerond en nieuwe projecten staan in de steigers. Zoals een nieuw onderzoek in samenwerking met Penders Voetzorg in Delft, waarbij verschillende typen orthopedische schoenen met elkaar worden vergeleken. Bus: ‘Je kunt daarbij denken aan de materiaalsoort van de steunzool en verschillende fabricagemethoden. Zo proberen we de bouwstenen te bepalen voor de optimale schoen. Penders speelt daarin een belangrijke rol. Je merkt dat zij willen innoveren, vooruit willen. Ook het belang van gedegen onderzoek wordt door hen onderschreven

Meer lezen

Lees meer over voetzorg bij diabetes >>

Reageer



Reacties

Er zijn nog geen reacties

Deel |