Voetzorg voorkomt
problemen

Voetzorg na amputatie

Amputatie wil zeggen dat er een deel van het lichaam verwijderd wordt. De noodzaak tot een amputatie vloeit voort uit diverse oorzaken. Binnen de diabeteszorg in het algemeen en de diabetische voetzorg in het bijzonder is alles erop gericht om een amputatie te voorkomen en hierdoor veel ellende te besparen.

Oorzaken

Bij diabeten is de grootste oorzaak voor het moeten uitvoeren van een amputatie dat er een wond aanwezig is die niet wil genezen of waar een infectie bij is opgetreden. Door de combinatie van neuropathie en vaatlijden kan het zijn dat ongemerkt een wond ontstaat en als deze onbehandeld blijft of doordat de vaatvoorziening niet verbeterd kan worden, kan het zo zijn dat er een situatie ontstaan waarin de beste optie is om een gedeelte van de voet af te halen.

Uit onderzoek is gebleken dat 45-85% van de amputaties voorkomen kan worden door een geïntegreerd pakket van maatregelen in de zorg, waaronder:

  • vroegtijdige herkenning van patiënten met een verhoogd risico
  • regelmatig voetonderzoek door een deskundige (minimaal eenmaal per jaar)
  • gestructureerde voorlichting die ook vaak genoeg wordt herhaald
  • aanmeten van adequaat schoeisel met snelle en effectieve behandeling van voetzweren.

Mogelijke amputaties

Er zijn op verschillende niveau`s voetamputatie mogelijk:

  • Teen amputatie de verwijdering van een gedeelte van een teen, een gehele teen of meerdere tenen
  • Voorvoetamputatie, de verwijdering van alle tenen
  • Straal amputatiede verwijdering van een teen en het bijbehorende (gedeeltelijk) middenvoetbeentje
  • Transmetatarsaalamputatieverwijdering van de tenen en het voorste gedeelte van alle middenvoetsbeentjes
  • Lisfranc amputatie Verwijdering van alle tenen en alle middenvoetbeentjes
  • Chopart amputatie verwijdering van alles tot aan het hielbeen
  • Pirogoff/Syme amputatie. Verwijdering juist onder respectievelijk juist boven de het enkel gewricht

Zorg na amputatie

De amputatie en de postoperatieve behandeling zal altijd plaats vinden in de 2e lijn oftewel in het ziekenhuis. Vaak onder leiding van de vaat- of orthopedisch chirurg. Zodra de wondgenezing op gang komt (zie wondvorming en genezing) zal de behandelend arts (in het meest gunstige geval) overdragen aan de leden van de voetenpoli. Hier zal de wondgenezing en revalidatie in de gaten gehouden worden (zie voetenpoli).

Dit is een fase waarbij u bij een minimale amputatie wellicht een verbandschoen direct kan gaan dragen als tijdelijke opvang voor de belasting van de voet maar ook als beschermende functie. Deze verbandschoen is instelbaar zodat u bij vermindering van oedeem en verband, zich eenvoudig aanpast naar volume van uw voet. Meestal zijn deze verbandschoenen ook nog uitwasbaar wat voor de hygiëne  voor u uiterst belangrijk is.

In de meeste gevallen wordt er gekozen voor gipsbehandeling zodat u meteen kan gaan revalideren en de voet ook weer enigszins kan gaan belasten.

Bij complexe amputatie`s kan er voor u ook gekozen worden in overleg met een specialist voor een voorlopige orthopedische schoen (vlos). Deze is snel leverbaar en tussentijds eenvoudiger voor u aan te passen dan al een definitieve orthopedische schoen. Ook is het voor de wond positief dat er al belast en bewogen kan worden dit stimuleert de doorbloeding, en geeft een snellere wondgenezing.

Na de wondgenezing wordt er vaak in overleg met u en de orthopeed of revalidatiearts (vaak via de diabetische voetenpoli) gekozen voor een hulpmiddel in de zin van een schoenaanpassing of orthopedische schoen. Dit is vaak afhankelijk van de oorzaak in combinatie met de gradatie van amputatie, naarmate er meer is geamputeerd zal er voor u ook meer hulp geboden moeten worden.

Bij een teenamputatie (teen 2-t/m5) is vaak een silicone teenprothese voldoende, dit om vergroeiing van de andere tenen te voorkomen als er een tussenliggende ruimte ontstaat. Als er de grote teen of eerste straal bij u geamputeerd is wordt er meestal voor extra afwikkeling gekozen. Het moment van afwikkelen door de voet komt namelijk te vervallen of wordt moeilijker omdat de grote teen het grootste deel van de afwikkeling van de voet verzorgt.

Mocht de amputatie door vaatlijden of diabetes mellitus veroorzaakt zijn kan er ook in deze gradatie al voor speciale schoenen gekozen worden omdat preventie dan een grote rol speelt. Bij de rest van verdere amputatie`s zijn er meestal prothese hulpstukken noodzakelijk deze worden dan meestal in combinatie met speciaal schoeisel gemaakt, semi orthopedische schoeisel of wel orthopedisch schoeisel. Ook hierin is de gradatie van amputatie belangrijk om voor u de keuze te maken hoe hoog het hulpmiddel uiteindelijk moet worden.

De krachten van de voet zullen nu overgedragen moeten worden naar uw onderbeen. Daarom zal aan de prothese een schaal (tonggedeelte) zitten die de wreef en /of onderbeen opvangen omdat heermee de kracht van het afwikkelen wordt opgevangen.

Ook tijdens na het leveren van het hulpmiddel zult u onder controle blijven om preventief vaak al tijdig actie te kunnen ondernemen. Tevens is het vaak nodig om bv. eeltvorming te verwijderen. De controles en de behandeling vinden volgens de Simm’s classificatie plaats bij de podotherapeut (zie alles over diabetische screening en behandeling in de 1e en 2e lijn).

Uit onderzoek weten we dat diabeten die ooit een amputatie hebben gehad, een vergrote kans hebben op het opnieuw ontstaan van wonden aan de voeten. De controle en behandeling hebben tot doel om dit tot een minimum te beperken.

Deel |

Download brochure Diabetes

In dit themaboekje hebben wij alle belangrijke informatie rondom dit thema gebundeld in een handig PDF document. Download het boekje nu.

Download

Bel mij voor een afspraak

Wilt u gebeld worden voor een afspraak? Druk dan op de knop en vul het terugbelformulier in. Wij bellen u dan terug op een tijdstip dat het u gelegen komt.

Bel mij