Voetzorg voorkomt
problemen

Wondvorming en behandeling

Soms kan het zijn dat ondanks alle inspanningen die uzelf en/of anderen gedaan hebben ter preventie van een wond, er desondanks toch een wond (ulcus) ontstaan is. Het ongeluk zit helaas soms in een klein hoekje en het wordt niet altijd meteen goed opgemerkt als er iets gebeurd is.

Vaak is het een behandelaar die de wond ontdekt bv. de pedicure die eelt aan het verwijderen is en opeens op een wondje stuit of ontdekt dat de huid tussen de tenen stuk is. Vervelende dingen zoals een naadje of steentje in de schoen kan door het verminderd gevoel uitlopen op een wondje, dat ontdekt wordt op het moment dat de schoenen worden uitgetrokken aan het einde van de dag en er bloed aan de sok blijkt te zitten. (zie ook wat kan ik zelf doen, goede schoen is het halve werk en op blote voeten lopen)

Eelt is altijd belangrijk om te voorkomen. Wondjes aan de onderkant van de voet, worden meestal veroorzaakt door een combinatie van gevoelsvermindering (neuropathie) en mechanische stress (druk of wrijving) dit uit zich in eelt- of blaarvorming.

Als er eelt ontstaat en men voelt het niet, kan door diezelfde mechanische stress de dikke eeltlaag en de gezonde huid eronder ten opzichte van elkaar gaan schuiven en een (bloed)blaar veroorzaken. Op het moment dat iemand dit eelt gaat behandelen (bv pedicure), is het dus vaak een misvatting dat deze het wondje gemaakt heeft, het is er dus al, maar aan het oog onttrokken door het eelt.(zie ook eeltvorming)

Belangrijk is wel dat het eelt ten alle tijden verwijderd wordt, ook als het lijkt alsof er een wond onder zit. Zonder dit weg te halen is namelijk niet te achterhalen hoe ernstig de wond is met alle gevolgen van dien.

Bij mensen die geen diabetes hebben mogen we er vanuit gaan dat wondjes spontaan herstellen. Als iemand diabeet is, wordt het toch een ander verhaal.
Mocht u een wondje hebben is het belangrijk dat u meteen aan de bel trekt bij uw behandelend podotherapeut of (huis)arts.

Wondgenezing

Als er verder niet al te veel aan de hand is, zal een wond spontaan genezing gaan vertonen, zoals de vorming van nieuwe huid. Als het wondje geen goeie genezingstendens vertoont, is het belangrijk om te weten waarom niet. Hiervoor zal er verder onderzoek gedaan moeten worden (zie diabeteszorg 2e lijn).

Voor de wondgenezing op zichzelf zijn een aantal dingen van belang:

  • Volledig drukvrij. Druk heeft er vaak voor gezorgd dat het ontstaan is en zal er ook voor zorgen dat het niet (goed) zal genezen. Dit kan door middel van een verbandschoen, viltverband, gipsverband of voorlopig orthopedische schoen (VLOS). Belangrijk is in ieder geval dat er niet of nauwelijks op gelopen wordt.
  • Optimale bloedvoorziening. De vaatchirurg zal onderzoeken hoe de bloedstroom naar de tenen is en zal proberen om deze zo optimaal mogelijk te krijgen om de wondgenezing te laten plaats vinden.
  • Goed wondverband. Aan de lucht laten drogen is lichtelijk achterhaald. Belangrijk is om een wondmileu te creeëren dat zo optimaal mogelijk is voor de wondgenezing. Over het algemeen is dit licht vochtig. Het wondverband zal er dan ook op gericht zijn om dit te bewerkstelligen. Bij een hele droge wond zal dit gebeuren d.m.v. zalf of gel en bij hele natte wonden, door een absorberend verband evt. in combinatie met een zilver- of alginaatverband om de bacteriën te optimaliseren en de infectie te bestrijden of voorkomen. Soms kan het zo zijn dat een verband 2 of meerdere dag blijft zitten om een zo goed mogelijke werking te kunnen geven.
  • Geen voetenbadjes nemen. Dit zorgt ervoor dat er bacteriën in de wond kunnen komen en de wond te nat wordt. In sommige gevallen kan het wel nodig zijn om bv. de wond uit te spoelen onder de douche
  • Wondbehandeling. Eelt en doodweefsel in en rond de wond moeten zoveel mogelijk en zo vaak mogelijk verwijderd worden door de podotherapeut en de wondverpleegkundige. Dood weefsel zorgt er namelijk voor de dat de wond niet kan genezen en extra druk krijgt. Soms kan het nodig zijn om dit meerdere keren in de week te laten doen.
  • Vocht in benen en voeten (oedeem). De vaatchirurg zal t.a.v. het oedeem een behandelplan opzetten, als er teveel vocht in de benen en voeten zit, kan er niet voldoende wondgenezing plaatsvinden. Dit kan bevoorbeeld d.m.v. zwachtelen of steunkousen.
  • Lichamelijke conditie en voeding. Belangrijk dat deze optimaal zijn in de wondgenezing. Roken en alcoholgebruik kunnen leiden tot verslechtering of niet goede genezing van wonden. Eiwit en vocht inname is erg belangrijk voor de bevordering van wondgenezing
  • Optimale balans van de bloedsuikerspiegel. Als deze tezeer schommelt of te hoog is zal dit een negatieve invloed hebben op de wondgenezing.

Fasen van de wondgenezing

De wondgenezing volgt altijd een vast patroon bestaande uit 3 fasen, in een grote wond kan het zijn dat alle drie de fases door elkaar voorkomen. Een groot aantal factoren spelen een rol in de wondgenezing en als er een ontbreekt, stagneert de genezing. Een chronische wond ontstaat als langdurig belemmerende factoren aanwezig zijn. Uitleg over de drie fasen:

Reactiefase

  • Stollingsfase: Het wondbed bereid zich voor op genezing. Door o.a. histamine ontstaat er vaatvernauwing waardoor er stolling optreedt, het gestolde bloed sluit de wond af en zorgt voor een beschermende korst.
  • Ontstekingsfase: Na de stolling zijn er vaak dode cellen en micro-organismen aanwezig op het wondbed, dit moet worden schoongemaakt/verwijderd om een daadwerkelijke ontsteking te voorkomen, dit kan leiden tot roodheid, warmte, zwelling en pijn en hoort dus bij het normale genezingsproces. Het lichaam levert een enorme inspanning en kan de lichaamstemperatuur ligt doen stijgen. Als de wond schoon is volgt de volgende fase.
  • Regeneratiefase: Het beschadigde  weefsel wordt vervangen door nieuw weefsel en de wond wordt gesloten. Macrofagen zijn hier zeer belangrijk in en zorgen bv voor het opruimen van bacteriën en stimuleren de aanmaak van nieuwe bloedvaatjes. De zuurstofvoorziening moet optimaal zijn en de om dit te kunnen waar maken. Een niet optimale voedingsbalans kan in deze fase zorgen voor stagnatie van een wond, waardoor er een chronische wond ontstaat  De dunne nieuwe huidlaag is nog heel kwetsbaar
  • Rijpingsfase: het nieuwe weefsel gaat rijpen tot een wit, dun, soepel bindweefsel litteken. Dit proces kan 6 maanden tot 2 jaar duren.

Wondgenezing

De genezing van een wond verloopt volgens een vast patroon dat bestaat uit drie fasen. In een grote wond kunnen soms meerdere fasen tegelijk voorkomen, maar de uiteindelijke wondsluiting zal toch pas plaatsvinden als ook de laatste fase is voltooid. Een groot aantal factoren speelt in deze fasen een rol. Als één factor ontbreekt en een fase daardoor niet helemaal doorlopen wordt, stagneert het genezingsproces. Een chronische wond of ulcus ontstaat indien er langdurig belemmerende factoren voor de wondgenezing bestaan De drie fasen in het proces van wondgenezing zijn de reactiefase, de regeneratiefase en de rijpingsfase.

Fase 1: Reactiefase

In deze fase wordt uitbreiding van de verwonding voorkomen en bereidt het wondgebied zich voor op de genezing. Een eventuele bloeding wordt tot stilstand gebracht door het stollingsproces. Door onder andere histamine wordt tevens voor vaatvernauwing gezorgd. Stolsel sluit de wond af en vormt na indroging een beschermende korst. Na het stoppen van de bloeding bevinden zich in het wondbed dode cellen (debris) en vaak ook micro-organismen. Dit moet worden opgeruimd, wat kan leiden tot de klassieke ontstekingsverschijnselen: roodheid, warmte, zwelling en pijn. De reactiefase vraagt een grote inzet van het afweerapparaat: bij grote wonden kan dit zelfs aanleiding geven tot een licht verhoogde lichaamstemperatuur. Als de dode cellen en micro-organismen zijn opgeruimd en het wondbed schoon is, kan de regeneratiefase starten.

Fase 2: Regeneratiefase

In deze fase wordt de beschadigde laag weefsel (dermis), vervangen door nieuw weefsel en wordt de wond gesloten. In dit stadium spelen de macrofagen een centrale rol. Macrofagen zijn simpel gezegd grote vreetcellen. Ze kruipen in en tussen weefsels rond en nemen binnengedrongen virussen en bacteriën op. Ook stimuleren ze de aanmaak van nieuwe bloedvaatjes. Hierbij is de zuurstofvoorziening van het weefsel rond de wond van groot belang. In deze regeneratiefase is de jonge epitheellaag nog erg kwetsbaar.

Fase 3: Rijpingsfase

In deze fase moet het nieuwe weefsel uitrijpen tot een dun, soepel en wit bindweefsel litteken. Tijdens dit proces wordt de overmaat aan bloedvaatjes afgebroken en jong collageen omgevormd naar rijp collegeen. Dit proces kan zes maanden tot twee jaar in beslag nemen.

Een ontregelde insulinespiegel van het bloed bij Diabetes Mellitus geeft stoornissen in de eiwitopbouw van het lichaam. Eiwitten spelen een belangrijke rol in het wondgenezingsproces. Diabetes mellitus heeft daardoor een vertragende werking. Een andere complicatie is de perifere ischaemie t.g.v. polineuropathie.

Graag geven wij u advies...

Wij helpen u graag met het adviseren van een goede aanpak en beschoeiing.
Neemt u gerust contact met ons op.

Deel |

Download brochure Diabetes

In dit themaboekje hebben wij alle belangrijke informatie rondom dit thema gebundeld in een handig PDF document. Download het boekje nu.

Download

Bel mij voor een afspraak

Wilt u gebeld worden voor een afspraak? Druk dan op de knop en vul het terugbel-formulier in. Wij bellen u dan terug op een tijdstip dat het u gelegen komt.

Bel mij